خلاصه سیاستی با عنوان "بسته خدمات سلامت سطح اول جهت ارایه در دوران جنگ" با همکاری معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران و توسط مرکز تحقیقات عدالت در سلامت منتشر شد.

این خلاصه سیاستی با تمرکز بر ضرورت تداوم خدمات سلامت اولیه در شرایط بحرانی، به‌ویژه سطح هشدار قرمز، طراحی شده و مبتنی بر تجارب میدانی جنگ ۱۲ روزه و نظر خبرگان حوزه سلامت است. در این سند، بر اهمیت طراحی یک بسته خدمات حداقل، قابل اجرا با منابع محدود و سازگار با ساختار نظام سلامت کشور تأکید شده است.

مسئله اصلی مورد توجه در این خلاصه سیاستی:
با وجود پیشرفت‌های نظام سلامت ایران در قالب برنامه‌هایی مانند شبکه بهداشت و طرح تحول سلامت، در شرایط جنگ و بحران، خلأهایی جدی مشاهده می‌شود، از جمله:

• نبود پروتکل‌های استاندارد و از پیش‌تعریف‌شده برای شرایط جنگی
• ضعف در سیستم‌های اطلاعاتی و تصمیم‌گیری سریع
• کمبود آموزش عملی کارکنان برای شرایط بحران
• اختلال در زیرساخت‌ها مانند برق، اینترنت و دسترسی به خدمات
• ناهماهنگی در تخصیص منابع و پاسخ سریع

ویژگی کلیدی این سند: طراحی «بسته خدمات ضروری سطح اول در شرایط هشدار قرمز» است که شامل:

این بسته با استفاده از معیارهای چندگانه (نجات‌بخشی، گستره پوشش جمعیت، پیامدهای ثانویه و قابلیت اجرا) تدوین شده و طیف گسترده‌ای از خدمات را در واحدهای مختلف در بر می‌گیرد:

• آموزش و ارتقای سلامت: شامل خودمراقبتی، سواد رسانه‌ای، آموزش همگانی و ارتباطات خطر
• سلامت خانواده و جوانی جمعیت: مراقبت‌های بارداری، پس از زایمان، مشاوره زوجین و ایمنی زنان
• بهداشت حرفه‌ای: مدیریت مخاطرات محیط کار، ارگونومی، حوادث شیمیایی و نظارت بر سلامت شغلی
• سلامت دهان و دندان: خدمات پایه برای گروه‌های سنی مختلف به‌ویژه کودکان و مادران
• سلامت روان و اجتماعی: ارزیابی سلامت روان، کاهش آسیب اعتیاد و حمایت‌های روانی در بحران
• بیماری‌های غیرواگیر: مراقبت از دیابت، فشار خون، غربالگری‌های متابولیک و شنوایی
• تغذیه: شناسایی گروه‌های آسیب‌پذیر، ارزیابی سریع تغذیه و مداخلات مکمل
• سلامت نوجوانان و مدارس: مجموعه‌ای گسترده از خدمات پیشگیری، تشخیص و مراقبت
• بیماری‌های واگیر: بیش از ۲۰ خدمت کلیدی شامل کنترل اپیدمی‌ها، واکسیناسیون و پایش بیماری‌ها
• آزمایشگاه: ارائه ده‌ها خدمت تشخیصی حیاتی در شرایط بحران
• دارو و درمان: خدمات دارویی ضروری برای بیماری‌های اولویت‌دار
• مدیریت بلایا: اجرای برنامه پاسخ و نظام مراقبت پیامدهای حوادث

تعریف سطح هشدار قرمز در این سند:
وضعیتی در سطح ملی که با بیش از ۱۰۰۰ کشته، بیش از ۱۰۰۰ مصدوم، بیش از ۱۰۰,۰۰۰ نیازمند امدادرسانی، خسارت اقتصادی بسیار بالا و گستره جغرافیایی وسیع همراه است.

پیشنهادهای کلیدی سیاستی:

• اعتبارسنجی و بومی‌سازی بسته خدمات از طریق پایلوت‌های میدانی
• انجام تحلیل‌های اقتصادی (هزینه-اثربخشی و هزینه-فایده)
• توسعه سیستم‌های داده‌محور برای تصمیم‌گیری در بحران
• تقویت هماهنگی بین‌بخشی (وزارتخانه‌ها، نیروهای نظامی، NGOها)
• طراحی شاخص‌های ترکیبی برای ارزیابی آمادگی نظام سلامت

این سند تأکید دارد:
برای پاسخ مؤثر به بحران‌های پیچیده، نظام سلامت نیازمند حرکت به سمت طراحی خدمات حداقلی اما حیاتی، مبتنی بر شواهد، سریع و قابل اجرا در شرایط محدودیت شدید منابع است.

 تاریخ تدوین: بهار ۱۴۰۵
منبع: طرح پژوهشی «تدوین بسته خدمات سلامت سطح اول در شرایط جنگ: مطالعه تطبیقی–تحلیلی مبتنی بر نظام سلامت ایران» با کد اخلاق IR.TUMS.SPH.REC.1404.92448

جهت مشاهده و دریافت فایل خلاصه سیاستی کلیک کنید